Permacultuurtuin in de Hortus Haren (deel 2)

Een verslag van Pauline Brummelaar en Helena van Harten

Na het enthousiasme over de tuin van 2008 heeft de Hortus ons begin 2009 gevraagd een plan te maken om permacultuur op grotere schaal toe te passen. We hebben daarop twee ontwerpen gemaakt; een voor een heel groot plan en een voor een tuin van ongeveer 500m2. Om het praktisch haalbaar te houden is gekozen voor het laatste plan. Tot onze grote vreugde kregen we het aangrenzende deel van de agrarische tuin (dat vorig jaar onder landbouwplastic lag) tot onze beschikking!

Eind maart zijn we vol enthousiasme begonnen met het weghalen van het plastic en het ontwerp (dat aansluit op het perceel van 80 m2 dat we vorig jaar als proeftuin gebruikt hadden) uit te zetten.

Na enig doorwerken is het gelukt de hoogstamfruitbomen en het klein fruit voor 1 april in de volle grond te zetten. In dezelfde periode hebben we in de kassen van de Hortus, tafels vol met bakken groenten, bloemen en kruiden voor gezaaid. Na deze verpot te hebben zijn ze half tot eind mei in de tuin gezet. Dachten we dat we veel te veel planten hadden, achteraf gezien was het, door het slakkenprobleem, absoluut geen overbodige luxe veel planten te hebben. Met name wortelen, sla, bonen en pompoenen zijn niet opgekomen en/ of opgegeten. Wat het wel goed gedaan heeft zijn de kapucijners en erwten, tomaten, lei-fruit, kolen, amarant en de bloemen en kruiden.

Zo hebben we de tuin (met een dag in de week werken) in twee maanden tijd opgebouwd. In mei hebben we, met de hulp van de tuinploeg van de Hortus, de pergola en kruidenspiraal gebouwd. Later hebben we zelf nog een aardbei- en groentetoren gemaakt en verschillende
Informatieborden geplaatst. Een wormencompostbak neergezet en een bonenwigwam gebouwd. Langzaamaan begon het de tuin te worden die we voor ogen hadden.

In vergelijking met vorig jaar hebben we dit jaar meer verschillende en bijzondere rassen en ook meer groenbemesters (spinazie, mosterdzaad, veldkers, lupine..) gebruikt. Ook hebben we de bedden meer en vaker bedekt met plantaardig materiaal (gemaaid gras, stro, plantafval).

We hebben de tuin in de 7 lagen opgebouwd. In het midden staat een Notaris (hoogstam) appelboom, elders in de tuin staan verschillende halfstamfruitbomen en stuiken als; kweepeer, mispel, pruim, hazelnoten, vijgen en allerlei (klimmende) bessenstruiken. In de zone 5 hebben we o.a. 5 sleedoorn, krentboom, vlier, duinroos, wilde pruimen neergezet. Verder staan in de tuin o.a. groenten als Siberische kool, eeuwige prei, zeekool, apios, olijfkom- en citroenkommer, klimspinazie, black aztec maïs, ananaskers en nog veel meer.


Dat we natuurlijk ook (kleine) tegenslagen kennen zal duidelijk zijn. Allereerst de slakken dus. We zijn tot de conclusie gekomen dat het karton met stro een heel fijn onderkomen voor hen is. We hebben dan ook deels het karton weer weggehaald. In de late herfst leggen we opnieuw karton en stro neer. Dit doen we omdat we constateren dat het de grond echt een stuk losser maakt. Verder ervaren we dat de ene hoek van de tuin de andere niet is en dat de gewassen op verschillende plekken verschillende groeiresultaten geven. Ook de bezoekers werken ons zo nu en dan tegen door veel tijd en aandacht te vragen maar ook door oogst mee te nemen. Dat er veel vragen zijn ervaren we ook weer als heel positief natuurlijk. Met name kinderen vinden de aardbei- toren helemaal geweldig.

En het enthousiasme en de gastvrijheid van de Hortus (medewerkers) maakt dat we met plezier aan het werk zijn. Ook van bezoekers krijgen we veel positieve reacties, al kan niet iedereen meegaan in de achterliggende gedachte van permacultuur. Van de rondleiders horen we dat bezoekers erg weinig weten van eetbare gewassen en het niet of nauwelijks vertrouwen uit eigen te eten... In die zin is onze tuin dus wel een educatieve en informatieve plek.


We vinden zelf ook dat het wel een bijzondere tuin geworden is, met een heel eigen karakter. Dat is zichtbaar en voelbaar. We realiseren ons ook dat het nog steeds een tuin in opbouw is en dat het enige jaren vraagt om een optimale oogst binnen te kunnen halen. Prettig is dat de samenwerking tussen ons zo goed is dat we besloten hebben om (vanuit de Hortus en onze tuin) cursussen te gaan geven. We hopen hier in januari 2010 mee te beginnen!